SİFONİK SİSTEM BİLEŞENLERİ
Sifonik sistemin kritik bileşenleri: yağmur süzgeçleri, boru hatları, fittings ve montaj elemanları
SİFONİK YAĞMUR SÜZGEÇLERİ (ÇATI DRENAJ SÜZGEÇLERİ)
Sifonik sistemin en kritik bileşeni çatıdaki özel yağmursuyu süzgeçleridir. Bu sifonik süzgeçler, yağmur suyunun sisteme giriş noktasında havayı kesmek üzere tasarlanmıştır.
Girdap Kırıcı Plakalar:
Süzgeç üzerinde bulunan girdap kırıcı plakalar suyun dönerek girişini engeller; su belli bir seviyeye ulaştığında yalnızca suyun boruya girmesine izin verilir ve hava girişi bloke edilir.
Tam Dolu Akış Modu:
Böylece sistem hızlıca tam dolu akış moduna geçebilir ve vakum etkisi oluşturur.
Yaprak Tutucu Izgaralar:
Süzgeçlerin çoğunda yaprak, çamur gibi cisimleri tutmak için yaprak tutucu ızgaralar da bulunur. Bu ızgaralar, büyük pisliklerin sisteme girip tıkanma yaratmasını önlerken, suyun serbestçe akışına olanak verecek şekilde tasarlanır.
MALZEME SEÇENEKLERİ
Yüksek Mukavemetli Plastik:
ABS, polietilen vb. süzgeçler hafif ve korozyonsuz yapılarıyla tercih edilir.
Paslanmaz Çelik:
Uzun ömür ve yangın dayanımı istenen projelerde kullanılabilir.
BORU HATTI VE FİTTİNGS (EK PARÇALAR)
Standart ve Çap Aralığı:
Türkiye'de HDPE sifonik borular TS EN 1519 standardına uygun olarak üretilir. Tipik olarak çatıdan inen iniş boruları ve yatay hatlar Ø50 mm ile Ø200 mm arasında değişen çaplarda projeye göre seçilir.
Segment Segment Çap Değişimi:
Sifonik sistemde boru çapları hesaplamalarla segment segment değiştirilebilir. Akış hızını ve basınç farklarını dengelemek için hat boyunca farklı çaptaki bölümler kullanmak gerekebilir.
Fittings ve Geçiş Parçaları:
Geçiş parçaları (redüksiyonlar) ve dirsek, tee gibi fittings'ler sisteme uygun şekilde tasarlanmış olmalıdır.
BORU BİRLEŞTİRME YÖNTEMLERİ
Boru ekleme yöntemi olarak, contasız ve tam sızdırmaz birleştirme büyük önem taşır. Sifonik boru hatları, vakum altında çalışacağı için en ufak bir hava sızması sistemin verimini bozar.
Alın Kaynak (Butt-Weld):
HDPE boruların birleştirilmesinde genellikle alın kaynak veya elektrofüzyon manşonlu birleştirme yöntemleri kullanılır.
Contalı Birleştirme Tercih Edilmez:
Contalı veya fitingsli klasik pis su borularının aksine, sifonik sistemde O-ring conta ile geçme birleştirme tercih edilmez, çünkü zamanla contalar eskir ve vakum altında hava sızdırma riski doğar.
Kaynaklı HDPE hatları, ani basınç değişimlerine karşı daha bütünleşik ve güvenlidir. Boruların iç yüzeyinin pürüzsüz olması da akış verimi açısından kritik bir konudur. HDPE bu açıdan düşük sürtünme katsayısına sahiptir ve boru içinde birikinti oluşumunu da zorlaştırır. Ek parçaların iç yüzeylerinin düzgün olması ve keskin kenar barındırmaması, akışta türbülans ve basınç kayıplarını azaltır. Mümkün olduğunca geniş açılı dirsekler ve kademeli geçişler tercih edilerek akış rejimi korunmaya çalışılır.
ASKI VE MONTAJ ELEMANLARI
Sifonik boru hatlarının tavana yakın, eğimsiz ve uzun mesafeli döşenebilmesi için özel askılama sistemleri kullanılır. Yüksek debili akış sırasında borularda oluşabilecek titreşim ve hareketlerin kontrol altına alınması, ayrıca termal genleşmenin tolere edilebilmesi için standart tesisat askılarına ek olarak bu sisteme özgü taşıyıcılar tasarlanır.
Raylı Sistem:
Genellikle özel ray profilleri tavana monte edilir ve bu raylar üzerinde hareket edebilen özel boru kelepçeleri ile borular askıya alınır.
Kayar Kelepçeler:
Raylı sistem, boruların lineer genleşme yapmasına izin verecek şekilde kayar kelepçeler içerir; böylece sıcaklık değişimleri veya ani vakum etkisiyle borularda oluşabilecek uzunlamasına hareketler, sistem bütünlüğünü bozmadan absorbe edilir.
%0 Eğim Desteği:
Askı elemanları, boruları sabitleyerek %0 eğimde dahi sarkma olmadan durmalarını sağlar ve yüksek akış hızlarında boru hattının güvenli şekilde çalışmasına katkı sunar.
Düzenli Destekleme:
Özellikle yatay hatların uzun olduğu durumlarda, belirli aralıklarla konulan bu özel kelepçeler boruyu sıkıca kavrar ancak kontrollü bir esneklik de tanır.
Montaj esnasında boruların düzenli desteklenmesi ve tavana yada çatıya sağlam biçimde ankraj yapılması şarttır. Askı sisteminin mukavemeti, dolu boruların ağırlığı ve akışın dinamik yükleri göz önüne alınarak hesaplanır. Sonuçta doğru tasarlanmış bir askılama yöntemi ile sifonik sistem boruları, bina taşıyıcılarına güvenle asılır ve uzun yıllar bakım gerektirmeden çalışabilecek sağlam bir tesisat oluşturulur.