SCRUBBER (KİMYASAL YIKAYICI) – KOKU GİDERİMİ
Scrubber, kokulu gazları bir yıkama sıvısı ile temas ettirerek yakalayan ve nötralize eden dikey bir kule sistemidir.
Genel Bakış
Scrubber, kokulu gazları bir yıkama sıvısı ile temas ettirerek yakalayan ve nötralize eden dikey bir kule sistemidir. Hızlı devreye alınır, dalgalanan yükleri iyi tolere eder ve doğru kimyayla çok yüksek giderim sağlar.
NASIL ÇALIŞIR?
Kokulu hava, kule içine alttan girer ve yukarıdan püskürtülen sıvı ile karşı akışta temas eder. Bu temas sırasında kokuyu oluşturan gazlar:
Çözünür (sıvıda tutulur)
Nötralize olur (asit-baz dengesi sağlanır)
Gerekirse oksitlenir (ör. sülfürlü bileşiklerde)
Temas yüzeyini artırmak için kulenin içinde "dolgu" malzemesi bulunur. En üstteki damla tutucu (demister), sıvı damlacıklarının bacadan kaçmasını engeller.
HANGİ KOKULARA ETKİLİDİR?
Asidik gazlar:
HCl, SO₂, asit buharları
Bazik gazlar:
Amonyak (NH₃) gibi
Sülfürlü bileşikler:
H₂S, merkaptanlar (uygun oksidanla)
Çözünebilen organikler:
Bazı düşük moleküllü VOC'ler (uygun seçimle)
NE ZAMAN SCRUBBER TERCİH EDİLİR?
Hızlı sonuç ve hemen devreye alma isteniyorsa
Yükler gün içinde dalgalanıyorsa (pik-saatler)
Asidik/bazik karakter baskınsa
Dar alan var ve kompakt bir ünite gerekliyse
Çıkışta net, ölçülebilir bir hedef belirlenmişse
BAŞLICA TİPLER
Asit Scrubber:
Bazik yıkama sıvısı (kostik) ile asidik gazların tutulması
Baz Scrubber:
Asidik yıkama (seyreltik asit) ile bazik gazların tutulması
Oksidatif Scrubber:
H₂S gibi gazların oksidanla (hipoklorit) parçalanması
Venturi Scrubber:
Toz + gaz karışımlarında yüksek hızla etkili temas (daha çok toz yükünün de olduğu prosesler)
SİSTEM BİLEŞENLERİ
Kule gövdesi: PP, PE/HDPE, FRP veya paslanmaz seçenekleri
Dolgu yatağı: Teması artıran paket dolgu
Püskürtme nozulları ve dağıtım kollektörü
Sirkülasyon tankı ve pompa
Kimyasal dozajı: pH (ve gerekirse redoks) kontrollü
Damla tutucu (demister)
Baca/egzoz fanı ve kanal bağlantıları
Otomasyon & izleme: pH / ORP, iletkenlik, debi, basınç kaybı takibi
PERFORMANS VE İŞLETME
Verim:
Doğru seçilmiş kimya ve yeterli temasla çoğu uygulamada %95 ve üzeri giderim mümkündür.
İşletme maliyeti:
Kimyasal tüketimi + pompa / fan enerjisi belirleyicidir.
Atık su yönetimi:
Yıkama sıvısı zamanla kirlenir; kontrollü boşaltım ve nötralizasyon planlanır.
Bakım:
Nozul tıkanmaları, kireçlenme ve dolgu üzerinde birikmeler düzenli yıkama ile önlenir. Demister periyodik temizlenir.
TASARIMDA DİKKAT EDİLEN NOKTALAR
Hava debisi ve koku yoğunluğu:
Kule çapı, yükseklik ve dolgu alanını belirler.
Hedef çıkış değeri:
Temas süresi ve sıvı/hava oranı buna göre ayarlanır.
Kimyasal strateji:
Asit mi baz mı oksidan mı? Gerekiyorsa çok kademeli tasarım.
Nem / sıcaklık:
Yüksek nemde damla tutucu ve korozyon dayanımı öne çıkar.
Malzeme seçimi:
Proses kimyasına ve sıcaklığa dayanıklı gövde ve ekipmanlar.
Güvenlik:
Kimyasal depolama, dozaj, sızıntı küvetleri, havalandırma ve acil durdurma.
ARTILAR / DİKKAT EDİLECEKLER
Artıları
• Hızlı devreye alma, dalgalı yüklere uyum
• Asidik/bazik ve H₂S bazlı kokularda yüksek başarı
• Kompakt ve kapalı sistem; otomasyona uygun
Dikkat Edilecek Hususlar
• Kimyasal tüketimi ve atık su oluşumu
• Uygun seçilmezse hidrofobik VOC'lerde sınırlı etki
• Düzenli bakım (nozul, dolgu, demister temizliği)
Hibrit Çözümler
Scrubber + Aktif Karbon:
Kimyasal yıkama sonrası "son parlatma" için
Scrubber + Biyofiltre:
Yüksek pikleri scrubber sönümler, biyofiltre düşük işletme maliyeti sağlar
Ön Koşullandırma:
Nemlendirme/soğutma ile verim ve ekipman ömrü artar
KURULUM & DEVREYE ALMA SÜRECİ
1Saha keşfi
Kaynaklar, hava toplama noktaları, kanal ve fan kontrolü
2Tasarım
Debi, koku türü ve hedefe göre tek/çift kademeli seçim
3İmalat & montaj
Malzeme seçimi, kimyasal hatlar, sızdırmazlık
4İlk çalıştırma
pH/ORP set değerleri, dozaj optimi, damla tutucu kontrolü
5Eğitim & teslim
Operatör eğitimi, bakım planı, sarf malzeme programı
SIK SORULANLAR
Scrubber kokuyu tamamen yok eder mi?
Hedefe uygun tasarım ve doğru kimya ile kokuyu genellikle fark edilebilir seviyenin altına indirir. Hedef değer proje başında netleştirilir.
Atık su ne olur?
Yıkama sıvısı periyodik olarak yenilenir. Nötralizasyon ve uygun bertaraf/arıtım planı teklifte yer alır.
Kimyasal tüketimi yüksek midir?
Koku yükü, çalışma saatleri ve hedefe bağlıdır. Doğru otomasyonla gerektiği kadar dozaj yaparak maliyetler kontrol altında tutulur.
Bakım zorlu mu?
Rutin kontrol, periyodik yıkama ve kimyasal stok takibiyle kolaydır. Nozul ve demister temizliği düzenli yapılmalıdır.
SONUÇ
Scrubber, hızlı, kontrol edilebilir ve ölçeklenebilir bir koku giderim çözümüdür. Asidik/bazik ve sülfürlü kokularda güçlü performans sunar; gerektiğinde aktif karbon veya biyofiltre ile hibrit çalışarak en zorlu koşullarda dahi yüksek verim sağlar. Projenize en uygun konfigürasyon için ekibimiz keşif ve tasarım desteği sunar.
